GST सुधारणा: अर्थव्यवस्थेला चालना आणि ग्राहकांना दिलासा

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी नुकत्याच मंजूर केलेल्या GST (वस्तू आणि सेवा कर) सुधारणांना "लोकांचे सुधारणा" असे संबोधले आहे, ज्यामुळे उपभोग वाढण्यास मदत होईल असे त्यांनी म्हटले आहे. या सुधारणांचा उद्देश दूध आणि खत क्षेत्राला चालना देणे, घरगुती खर्च कमी करणे आणि शेतकऱ्यांना मदत करणे हा आहे. या बदलांमुळे महिंद्रा सारख्या वाहन उत्पादकांनी त्यांच्या गाड्यांच्या किमतीत, विशेषतः XUV700, Thar आणि Scorpio सारख्या मॉडेल्समध्ये, १.५६ लाख रुपयांपर्यंत कपात केली आहे.

GST 2.0 अंतर्गत, लहान आणि कमी-जोखीम असलेल्या व्यवसायांसाठी सोपी नोंदणी योजना आणि जलद परतावा देण्यासाठी जोखीम-आधारित आराखडा यांचा समावेश आहे. १ नोव्हेंबरपासून, पात्र अर्जदारांना ३ दिवसांत नोंदणी आणि ९०% परतावा त्वरित मिळण्याची सोय होईल. या सुधारणांमुळे ४८,००० कोटी रुपयांचा निव्वळ महसूल तोटा होण्याची शक्यता असली तरी, यामुळे एकूण मागणी आणि GDP ला गती मिळू शकते.

भारतीय अर्थव्यवस्थेची स्थिती आणि आव्हाने

भारत जगातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे (नाममात्र GDP नुसार) आणि क्रयशक्ती समानता (PPP) नुसार तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आहे. मे २०२५ पर्यंत भारताने जपानला मागे टाकून जगातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था होण्याचा मान मिळवला आहे. भारताने २०४७ पर्यंत उच्च मध्यम-उत्पन्न स्थिती गाठण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे.

दरम्यान, भारतीय IT क्षेत्रासमोर एक संभाव्य आव्हान उभे राहिले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प अमेरिकन कंपन्यांना भारतीय IT कंपन्यांना काम आउटसोर्स करण्यापासून रोखण्याचा विचार करत असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. जर असे झाले, तर ते भारताच्या IT क्षेत्रासाठी चिंतेची बाब ठरू शकते, कारण हे क्षेत्र देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

इतर महत्त्वाच्या घडामोडी

• गुंतवणूकदारांसाठी, सॉवरेन गोल्ड बॉन्ड्स (SGB) च्या २०२०-२१ च्या मालिकेसाठी रिझर्व्ह बँकेने प्रति युनिट १०,६१० रुपये निश्चित केले आहेत, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना १०७% परतावा मिळाला आहे.
• गुंतवणूकदारांमध्ये जागरूकता वाढवण्यासाठी, IEPFA (Investor Education and Protection Fund Authority) पॅनेलने लहान गुंतवणूकदारांच्या दाव्यांची जलद सोडवणूक सुलभ करण्याचे सुचवले आहे.
• व्हिएतनामी EV उत्पादक VinFast ने भारतात प्रवेश केला असून त्यांनी दोन प्रीमियम SUV लाँच केल्या आहेत.
• ई-कॉमर्स फर्म उडानने तिच्या नियोजित IPO पूर्वी ३४० दशलक्ष डॉलर जमा केले आहेत.