భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ: వృద్ధి, సవాళ్లు, మరియు కీలక వ్యాపార పరిణామాలు

ఆర్థిక వృద్ధి మరియు ప్రపంచ స్థానం:

భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ తన బలాన్ని మరోసారి రుజువు చేసింది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం తొలి త్రైమాసికం (ఏప్రిల్-జూన్)లో దేశం అద్భుతమైన 7.8% వృద్ధి రేటును సాధించింది. గత ఆర్థిక సంవత్సరం ఇదే త్రైమాసికంలో నమోదైన 6.5% వృద్ధి కంటే ఇది గణనీయంగా ఎక్కువ. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ జపాన్ పర్యటనలో మాట్లాడుతూ, భారత్ ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధిలో 18 శాతం వాటాను కలిగి ఉందని, త్వరలోనే ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరిస్తుందని ధీమా వ్యక్తం చేశారు. ఎర్నెస్ట్ అండ్ యంగ్ (EY) ఆగస్టు 2025 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశం 2038 నాటికి కొనుగోలు శక్తి పారిటీ (PPP) ఆధారంగా ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఆవిర్భవించే అవకాశం ఉంది, అప్పటికి దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP) 34.2 లక్షల కోట్ల డాలర్లకు చేరుతుందని అంచనా వేసింది. 2030 నాటికి దేశ GDP 20.7 ట్రిలియన్ డాలర్లను తాకనుందని కూడా పేర్కొంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) అంచనాల ప్రకారం, 2027 నాటికి భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ జర్మనీ మరియు జపాన్‌లను అధిగమించి ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరిస్తుంది.

అమెరికా సుంకాలు మరియు రూపాయి విలువ పతనం:

అమెరికా భారతీయ వస్తువులపై అదనంగా 25% సుంకాన్ని విధించడంతో, మొత్తం సుంకం 50%కి చేరింది. దీని ప్రభావంతో భారత కరెన్సీ రూపాయి శుక్రవారం ట్రేడింగ్‌లో అమెరికా డాలర్‌తో పోలిస్తే ఆల్‌టైమ్ కనిష్ట స్థాయి 88.29కి పడిపోయింది. అయితే, కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్, ఈ సుంకాల ప్రభావం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై పెద్దగా ఉండదని పేర్కొన్నారు. ఎగుమతులకు ఊతమివ్వడానికి మరియు దేశీయ వినియోగాన్ని పెంచడానికి ప్రభుత్వం త్వరలో అనేక చర్యలను ప్రకటించనుందని ఆయన తెలిపారు. అలాగే, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పందం (BTA)పై అమెరికాతో చర్చలు జరుగుతున్నాయని, ఈ సంవత్సరం అక్టోబర్-నవంబర్ నాటికి మొదటి దశను పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నామని గోయల్ వెల్లడించారు.

ద్రవ్యలోటు పరిస్థితి:

ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఏప్రిల్ నుంచి జూలై చివరి వరకు (నాలుగు నెలల్లో) కేంద్ర ప్రభుత్వ ద్రవ్యలోటు రూ. 4.68 లక్షల కోట్లకు చేరింది. ఇది 2025-26 సంవత్సరానికి ద్రవ్యలోటు GDPలో 4.4% (రూ. 15.69 లక్షల కోట్లు) ఉంటుందన్న ప్రభుత్వ అంచనాల్లో 29.9%కి సమానం.

రిలయన్స్ జియో IPO మరియు AI రంగంలో కొత్త అడుగులు:

రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ (RIL) ఛైర్మన్ మరియు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ముకేశ్ అంబానీ, రిలయన్స్ జియో తన ఇనీషియల్ పబ్లిక్ ఆఫరింగ్ (IPO)ను వచ్చే ఏడాది ప్రథమార్థంలో (జనవరి-జూన్ 2026) ప్రారంభించనున్నట్లు ప్రకటించారు. దీంతో పాటు, దేశంలో కృత్రిమ మేధస్సు (AI) సేవలను ప్రతి ఒక్కరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి 'రిలయన్స్ ఇంటెలిజెన్స్' పేరుతో ఒక ప్రత్యేక అనుబంధ సంస్థను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు అంబానీ వెల్లడించారు. ఈ ప్రయత్నంలో గూగుల్ మరియు మెటాతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకున్నట్లు తెలిపారు.

భారత్-రష్యా చమురు దిగుమతులు:

రష్యా నుంచి భారత్ ముడి చమురు దిగుమతులు గణనీయంగా పెరిగాయి, 2025 ఆగస్టు చివరి నాటికి మొత్తం దిగుమతుల్లో 37 శాతానికి చేరుకున్నాయి (2022లో ఇది కేవలం 1% మాత్రమే). చౌక చమురు దిగుమతులతో ప్రైవేట్ రిఫైనరీలైన రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ మరియు నయరా ఎనర్జీ వంటివి అత్యధిక ప్రయోజనం పొందుతున్నాయి, శుద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులను యూరప్, ఆసియా దేశాలకు భారీగా ఎగుమతి చేస్తున్నాయి. అయితే, ఈ చౌక చమురు వల్ల కలిగే పూర్తి ప్రయోజనం భారతీయ వినియోగదారులకు చేరడం లేదని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఈ చమురు దిగుమతులు ఉక్రెయిన్ యుద్ధానికి భారత్ పరోక్షంగా ఆజ్యం పోస్తోందని అమెరికా నుంచి విమర్శలను ఎదుర్కొంటున్నాయి, దీనికి తోడు అమెరికా అదనపు సుంకాలను కూడా విధించింది.