ନେପାଳରେ ଚାଲିଥିବା ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ବିକ୍ଷୋଭ ଏବଂ ହିଂସା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। 'Gen Z ବିପ୍ଳବ' ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ଯୁବକମାନେ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ କାଠମାଣ୍ଡୁରେ ଭୟଙ୍କର ହିଂସା ଘଟିଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୦, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, ଏହି ବିକ୍ଷୋଭରେ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଶହେରୁ ଅଧିକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପୋଲିସ ଓ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷରେ ସଂସଦ ଭବନରେ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଘଟିଛି ଏବଂ ଅନେକ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ହୋଇଛି। ସରକାର କର୍ଫ୍ୟୁ ଜାରି କରିବା ସହ ସେନା ମୁତୟନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ସହ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପଦତ୍ୟାଗ ଘଟିଛି ବୋଲି ସୂଚନା ମିଳୁଛି।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ:

ଏହି ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ନେପାଳର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ଦେଶର ମୁଖ୍ୟ ଆୟ ସ୍ରୋତ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବେ ଗଭୀର ସଙ୍କଟରେ। ଭାରତ ସହ ସୀମାନ୍ତ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟ ହାରରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୦, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, ୧ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା (INR) ପ୍ରାୟ ୧.୬୦ ନେପାଳୀ ଟଙ୍କା (NPR) ସହ ସମାନ ରହିଛି।

କିନ୍ତୁ, ବିକ୍ଷୋଭ ଯୋଗୁଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ମନି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ କାଉଣ୍ଟରଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ ରହିବାରୁ ଏହି ହାର ପ୍ରାୟୋଗିକ ରୂପେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଏବେ ନେପାଳ ଯାତ୍ରା ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି, କାରଣ କର୍ଫ୍ୟୁ ଓ ହିଂସା ଯୋଗୁଁ ହୋଟେଲ୍, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ ରହିଛି।

ନେପାଳର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଭାରତ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ବାର୍ଷିକ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ନେପାଳ ଯାଉଥିବାରୁ, ଏହି ସଙ୍କଟ ଭାରତର ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସାୟକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା ନେପାଳର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣୀୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିରେ ନଗଦ ରଖିବା ବା ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତର ଆଶଙ୍କା:

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିକ୍ଷୋଭ ନେପାଳର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଦେଶରେ ଏହି ସଙ୍କଟ ଯୋଗୁଁ ବିଦେଶୀ ବିନିଯୋଗ ହ୍ରାସ ପାଇବ ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପାରେ। ଭାରତ ସରକାର ନେପାଳର ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୁରକ୍ଷା ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି।