భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇటీవల పలు ముఖ్యమైన పరిణామాలను నమోదు చేసింది, ఇది దేశ ఆర్థిక స్థితిస్థాపకత, భవిష్యత్ వృద్ధి సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తుంది. పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న విద్యార్థులకు ఈ క్రింది ముఖ్యాంశాలు ఉపయోగపడతాయి.

ఆర్థిక వృద్ధి అంచనాలు

డెలాయిట్ ఇండియా ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో (2025-26) భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలమైన పనితీరును నమోదు చేస్తుందని అంచనా వేసింది. జీడీపీ వృద్ధి 6.4% నుంచి 6.7% వరకు ఉండవచ్చని డెలాయిట్ తెలిపింది, దేశీయ డిమాండ్ బలంగా ఉండటం, ద్రవ్యోల్బణం తగ్గడం వంటివి దీనికి సానుకూల అంశాలుగా పేర్కొంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) కూడా భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ పట్ల ఆశాభావం వ్యక్తం చేసింది, 2025, 2026 సంవత్సరాల్లో జీడీపీ 6.4% చొప్పున వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా వేసింది. ఏప్రిల్‌లో ప్రకటించిన అంచనాలను IMF స్వల్పంగా పెంచింది, బలమైన వినియోగం, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులకు సంస్కరణలు మద్దతుగా నిలుస్తున్నాయని పేర్కొంది.

క్రెడిట్ రేటింగ్ అప్‌గ్రేడ్

S&P గ్లోబల్ రేటింగ్స్ 18 ఏళ్ల విరామం తర్వాత భారతదేశ సార్వభౌమ రేటింగ్‌ను 'బీబీబీ మైనస్' (BBB-) నుండి 'బీబీబీ' (BBB) స్థిరమైన దృక్పథం (Stable Outlook)కు అప్‌గ్రేడ్ చేసింది. భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలమైన పనితీరు, ద్రవ్యలోటు కట్టడిలో ప్రభుత్వ క్రమశిక్షణ, ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ చర్యలను ఈ అప్‌గ్రేడ్ ప్రతిబింబిస్తుంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను 'నిర్జీవం' (dead economy) అని వ్యాఖ్యానించిన కొద్ది రోజులకే ఈ అప్‌గ్రేడ్ జరగడం గమనార్హం.

జీఎస్‌టీ సంస్కరణలు, వాటి ప్రభావం

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఇటీవల చేసిన జీఎస్‌టీ సంస్కరణలతో వినియోగం పుంజుకుని, మెరుగైన ఆదాయానికి బాటలు వేస్తుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు. జీఎస్‌టీ రేట్ల క్రమబద్ధీకరణతో ఏర్పడే అంచనా రూ. 48,000 కోట్ల ఆదాయ లోటు భర్తీ అవుతుందని ఆమె విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. జీఎస్‌టీ కౌన్సిల్ 12%, 28% జీఎస్‌టీ శ్లాబులను ఎత్తివేస్తూ, మెజారిటీ ఉత్పత్తులను 5%, 18% శ్లాబుల్లోకి మార్చాలని నిర్ణయించింది. ఈ కొత్త జీఎస్‌టీ రేట్లు సెప్టెంబర్ 22 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయని భావిస్తున్నారు. కేంద్ర వాణిజ్య మంత్రి పీయూష్ గోయల్ కూడా జీఎస్‌టీ రేట్ల తగ్గింపు ప్రయోజనాలను పరిశ్రమలు వినియోగదారులకు చేరవేయాలని కోరారు, దీనివల్ల దేశీయ డిమాండ్ పెరిగి, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ బలపడుతుందని పేర్కొన్నారు. రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ అధినేత ముకేశ్ అంబానీ ఈ జీఎస్‌టీ సంస్కరణలను 'చారిత్రక దీపావళి బహుమతి'గా అభివర్ణించారు, రిటైల్ విభాగంలో వినియోగం పెరుగుతుందని, తద్వారా వృద్ధికి ఊతం అందిస్తుందని పేర్కొన్నారు. రిలయన్స్ రిటైల్ తమ ఉత్పత్తులపై జీఎస్‌టీ తగ్గింపు ప్రయోజనాలను తొలి రోజు నుంచే కస్టమర్లకు బదిలీ చేస్తామని హామీ ఇచ్చింది.

భారత్-ఇజ్రాయెల్ ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం

సెప్టెంబర్ 8, 2025న భారత ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక మంత్రి బెజలెల్ స్మోట్రిచ్ ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం (BIA)పై సంతకం చేశారు. ఈ ఒప్పందం రెండు దేశాల మధ్య పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించి, వాణిజ్యాన్ని పెంచుతుంది.

నిరుద్యోగ రేటు

వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం ప్రకారం, జీ20 కూటమి దేశాల్లో భారత్‌లోనే నిరుద్యోగ రేటు అత్యంత కనిష్టంగా 2% స్థాయిలో ఉందని కేంద్ర కార్మిక, ఉపాధి శాఖ మంత్రి మన్‌సుఖ్ మాండవీయ తెలిపారు. వేగవంతమైన ఆర్థిక వృద్ధికి అనుగుణంగా వివిధ రంగాల్లో గణనీయంగా ఉద్యోగాల కల్పన జరిగిందని ఆయన వివరించారు.

అమెరికా సుంకాల ప్రభావం

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ విధించిన 50% సుంకాల కారణంగా ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ) 0.5% వరకు తగ్గవచ్చని కేంద్ర ముఖ్య ఆర్థిక సలహాదారు (CEA) వి. అనంత నాగేశ్వరన్ తెలిపారు. ఈ సుంకాలు వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరంలో కూడా కొనసాగితే ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉండవచ్చని ఆయన ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

స్టాక్ మార్కెట్ అప్‌డేట్

సెప్టెంబర్ 8, 2025న దేశీయ స్టాక్ మార్కెట్ సూచీలు స్వల్ప లాభాలతో ముగిశాయి. ఆఖరి గంటలో అమ్మకాల ఒత్తిడి ఎదురైనప్పటికీ, ఆటోమొబైల్, ఫైనాన్షియల్ రంగాల షేర్లు రాణించాయి. సెప్టెంబర్ 9, 2025న నిఫ్టీ 95 పాయింట్లు పెరిగి 24,831కి, సెన్సెక్స్ 304 పాయింట్లు పుంజుకుని 81,023 వద్ద ట్రేడవుతోంది.